*ایا احساس می کنید کنترل زندگی از دستتان خارج شده است ؟*

[*سروش*]

مرزهاي ميان فردي

آيا احساس ميكنيد كنترل زندگي از دستانتان خارج است؟
آيـا احسـاس مي كنـيد ديگران مدام از شما سوء استفاده كـرده و حـقـوق شـمـا را زيـر پـا مي گذارند؟ اگر دچار چنين احساسي هستيد بي ترديد شما تا كنون هيچگونه مرزي ميان خود و سايرين تعيين نكرده ايد و يا از مرزهاي تعيين شـده مـتزلزلي برخوردار هستيد. تعريف متعارف مرز چنين اســت: حـد فــاصلي كه قلمرو دو كشور و يا دو شـيء را ازهم متمايز ميسازد. اما افراد نيز براي بهره مندي از روابط سالم به مرزهاي بين فردي محسوسي نيازمندند. مرزهاي ميان فردي را ميتوان اينگونه تعريف كرد:

1-خط نامرئي كه ميان دو فرد ترسيم ميگردد كه عبور از آن تجاوز به قلمرو طرفين قلمداد ميگردد.

2- مرزهاي ميان فردي تعيين كننده و تامين كننده هويت، تماميت و امنيت افراد است.

3-تبيين ارزشها و معتقدات مورد حمايت افراد در كليه عرصه هاي زندگي شان ميباشد.

4-مرزها حصارها و يا نرده هاي فرضي و نماديني ميباشند كه 2 كاربرد دارند:

* جلوگيري از تجاوز ديگران به قلمرو و محدوده ما و سوء استفاده از ما.

* جلوگيري از تجاوز ما به قلمرو و محدوده ديگران و سوء استفاده از ديگران.

هدف از تعيين مرزهاي ميان فردي: مراقبت و محافظت از افكار، احساسات، امنيت، رفتارها و هويت شما.

هيچ فردي سزاوار آن نيست كه مورد بي احترامي و بد رفتاري قرار گيرد. اما اين وظيفه خود فرد است كه با مشخص ساختن مرزهاي شخصي از حريم امن خود در برابر تجاوز و هجوم ديگران محافظت كند. تعيين مرزها بيانگر آنست كه شما فردي مسئوليت پذير و بالغ بوده و خواستار مساوات و احترام در روابط خود مي باشيد. هنگامي كه شما خود را بي حفاظ و بدون هيچگونه مرزي در معرض ديگران قرار ميدهيد و از آنجايي كه ديگران فرا روي خود هيچگونه محدوديتي در نحوه رفتار و برخورد با شما احساس نميكنند، با شما هر رفتاري را كه صرفا به سود و مصلحت خودشان باشد روا خواهند داشت. ضمن آنكه براي شما احترام و ارزشي نيز قائل نخواهند شد. در واقع شما اينگونه به اطرافيان خود القاء ميكنيد كه هيچگونه اراده، اقتدار و خواسته اي نداريد و ديگران مجاز هستند هر گونه كه تمايل دارند با شما رفتاركنند. از آنجايي كه درخواستها و تقاضاهاي همكاران، دوستان، اعضاء خانواده و حتي همسايگان ممكن است پايان ناپذير باشند، اجابت و براورده ساختن همه آنها سرانجام شما را فرسوده، نا اميد و ناكام در زندگي خواهد ساخت. اين نكته بسيار مهم را بايد همواره به ياد داشته باشيد كه نه گفتن به ديگران تنها نه گفتن به درخواست آنها است و نه خود آنان. برخي افراد به سبب اعتماد بنفس پايين و ترس از طرد شدن ، كشمشكها و ترديد در حقوق فردي خود در برابر هر گونه رفتار ناشايستي سكوت اختيار ميكنند. در زير نشانه هايي از وجود مرزهاي ناسالم بين فردي در اينگونه افراد را ملاحظه ميكنيد:

1- همه چيز را گفتن. افشاي تمام اطلاعات و رازهاي شخصي.

2-با صميميت سخن گفتن در نخستين جلسه ملاقات.

3- مدام در انديشه فرد ديگري بودن. وابسته بودن.

4-مقدم داشتن نيازها و خواسته اي ديگران بر نيازها و خواسته هاي خود.

5-مدام نگران نوع واكنش ديگران نسبت به رفتار، نگرش، عقايد و سبك زندگي شان ميباشند.

6-ترس از طرد شدن از سوي ديگران.

7-نياز به پذيرش و تاييد ديگران.

8-نياز به خشنود سازي ديگران در همه اوقات.

9-اجازه ميدهند تا ديگران هدايت زندگي شان را در دست بگيرند.

10-اجازه دادن به ديگران تا هر گونه كه خواستند آنان را تعريف كنند.

11-وانمود به موافقت در صورتي كه كاملا مخالف هستند.

12-پنهان ساختن احساسات حقيقي خود.

13-مدام در اختيار ديگران بودن.

14-نا ديده گرفتن نيازهاي خود.

15-پرداختن به فعاليتهايي كه به آنها علاقه ندارند و بالعكس.

16- روي آوردن به فعاليتها و رفتارهاي افراط آميز و غير قابل كنترل بمنظور نفي خود و اجتناب از خود و فرار از واقعيتهاي زندگيشان مانند: مصرف مواد مخدرو الكل، گرسنگي كشيدن، پر خوري عصبي، بي محابا خرج كردن، افراط در رابطه جنسي، ورزش و غيره.

17-برنامه روزانه مشخصي نداشته و دنباله رو برنامه هاي روزانه ديگران ميباشند.

18-انتخاب و ترجيهات منفعلانه.

19-به سهولت ميتوان آنها را متقاعد ساخت.

مراحل تعيين مرز

1-تصميم بگيريد كه چه چيزي از ديگران ميخواهيد و آنها چگونه رفتاري بايد با شما داشته باشند.

2-سپس مرزهاي مطلوب خود را تعيين و به اطلاع ديگران برسانيد.

3-سپس پيامدهايي را در صورت تجاوز به مرزهاي خود تعيين كرده و آنها را قاطعانه به مرحله اجرا گذاريد.

براي مثال به دوست پسر خود بگوييد كه تا چه اندازه اجازه دارد به شما نزديك گردد و يا شما را لمس كند و در صورت تجاوز وي از مرزهاي شما به وي اخطار دهيد كه وي را ترك خواهيد كرد. هرگاه وي كماكان از مرزهاي مشخص شده شما پا فراتر گذاشت گفته خود را عملي سازيد و بي هيچ اغماضي وي را ترك كنيد. چنانچه شما با افراد متجاوز به مرزهايتان با ملايمت برخورد كنيد اقتدار و اعتبار خود را از دست خواهيد داد. البته معمولا واكنشهاي ديگران نسبت به مرزهاي معين شده شما در ابتدا با مقاومت، تمسخر و يا امتحان شما همراه خواهد بود اما اطرافيان شما به تدريج مي آموزند كه چگونه مي بايد با شما رفتار كرده و به مرزهاي شخصي شما احترام بگذارند.

تعيين مرزهاي نفوذ ناپذير و بسيار محكم نيز ممكن است شما را مبدل به يك انسان تنها و نزديك نشدني كند. بهتر است برخي اوقات مرزهاي خود را انعطاف پذير ساخته و اجازه دهيد رابطه سالم و متعادلي ميان شما و سايرين برقرار گردد. دو عنصر صميميت و اعتماد در انعطاف بخشيدن به مرزها نقش بسزايي دارا ميباشند.

انواع مرزها

1- مرزهاي فيزيكي: فاصله مجاز ديگران با شما- چه زمان و به چه ميزان ديگران مجاز هستند شما را لمس كنند.

2- مرزهاي احساسي:چگونه و با چه لحني ديگران مجازند با شما صحبت كنند- تا چه ميزان با شما صميمي گردند. مسئوليت افكار و احساسات شما به عهده خودتان و مسئوليت افكار و احساسات ديگران نيز به عهده خودشان ميباشد.

3- مرزهاي جنسي: چه فردي و با چه شرايطي مجاز به برقراري جنسي با شما ميباشد.

4- مرزهاي معنوي:اعتقادات و باورهاي شما اموري شخصي و خصوصي ميباشد و ديگران حق بازخواست از شما را ندارند. و ديگران نيز حق ندارند اعتقادات خودشان را به شما تحميل كنند.

* شما بدون دارا بودن مرزهاي مشخص هويت مستقلي نخواهيد داشت.

* مرزهاي شخصي ديگران را مراعات كرده و محترم شماريد.

*هيچگاه خود را بي حفاظ و آسيب پذير در معرض ديگران قرار ندهيد.