الگوي برتر (زندگانى فاطمه زهرا(س))

[الماس]

3. فضای رویداد
تأمل در متن واقعۀ كسا و احادیثی كه در این موضوع وارد شده است، به روشنی اثبات می‌كند كه این واقعه، آن گونه كه برخی از نویسندگان تصور كرده‌اند، یك رویداد معمولی ـ كه بعدها اهمیّت پیدا كرده باشد ـ نیست ؛ بلكه به دلیل فضای خاص این رویداد و ارتباط آن با نزول آیۀ تطهیر، یكی از استثنایی ترین رویدادهای تاریخ زندگی پیامبر اسلام در زمینۀ معرفی پیشوایان و راهنمایان آیندۀ‌ جامعۀ اسلامی است. متن دعای پیامبر و بسیاری از احادیثی كه واقعۀ كسا را روایت كرده‌اند، به روشنی نشان می‌دهد كه این رویداد، در جریان نزول آیۀ تطهیر و در جهت تفسیر و تبیین آن، تحقق یافته است. نقل شده است كه پیامبر تا پایان عمر پر بركتش، اصحاب كسا را، شبانگاهان، تا سپیده‌دم، دعا می‌فرموده است و آنها را «اهل بیت» می‌خوانده است و این دلالت بر اهمیّت این رویداد دارد.

4. رویداد كسا در خانۀ امّ سلمه
هر چند برخی از احادیث، اشاره به وقوع رویداد كسا در خانۀ برخی دیگر از همسران پیامبر دارند، لیكن ملاحظه و تأمل در مجموع روایاتی كه در این باره وارد شده‌، اثبات می‌كند كه نزول آیۀ تطهیر و رویداد كسا، بی‌تردید در خانۀ امّ سلمه واقع شده است. عایشه نیز به این حقیقت اعتراف دارد، چنان كه از ابو عبدالله جدلی روایت شده كه گفته است: بر عایشه وارد شدم و گفتم: آیۀ إنّما یریدُ اللهُ ... در كجا نازل شده است؟ او گفت: در خانۀ‌ امّ سلمه. در روایت دیگری امّ سلمه می‌گوید: اگر از عایشه بپرسی، به تو خواهد گفت كه: این آیه در خانۀ من نازل شده است. شیخ مفید، در این باره می‌گوید:

اصحاب حدیث، روایت كرده‌اند كه دربارۀ این آیه از عمر سؤال شد و او گفت: «دربارۀ آن، از عایشه سؤال كنید» و عایشه در پاسخ گفت : «این آیه در خانۀ خواهرم امّ سلمه نازل شده است. پس دربارۀ آن، از او بپرسید كه در زمینۀ‌ این آیه، از من آگاه‌تر است».14

بنابراین، اگر صحت روایاتی را كه بدانها اشاره شد15 بپذیریم، باید بگوییم كه در ادامۀ رویداد كسا، افراد دیگری (مانند عایشه و زینب دختر ام سلمه) نیز شاهد آن بوده‌اند و آنها نیز از پیامبر همان تقاضای امّ سلمه را داشته‌اند و پیامبر خدا به آنها پاسخ منفی داده است و احتمالی كه برخی از محدّثان16 در تكرار چندباره این رویداد قائل شده‌اند، امری بعید به نظر می‌رسد.17


پی نوشتها:
1. برای توضیح بیشتر، نگاه كنید به: اهل بیت در قرآن و حدیث، محمد محمدی ری شهری، قم: دار الحدیث.

2. نوشتۀ فخر الدین محمد بن علی نجفی معروف به شیخ طریحی، متولد نجف، متوفای: سال 1085قمری.

3. منتهی الآمال، شیخ عباس قمی: ج1، ص 527.

4. مفاتیح الجنان (خوش نویس: محمد رضا افشاری، ناشر: پیام آزادی)، ص 945(مقدمۀ بخش «ملحقات مفاتیح الجنان»)

5. نگاه كنید به: الخصال: ص 550، الغدیر: ج4، ص 40.

6. نگاه كنید به: بحارالأنوار: ج22، ص 245و 494، مجمع البیان: ج9، ص 44.

7. غذایی كه با آرد و روغن، درست می‌شود.(لسان العرب: ‌ج3، ص 291)

8. عبایی از بافته‌های مردم منطقۀ خیبر.

9. تفسیر الطبری: ج12، جزء 22، ص 7.

10. مسند ابن حنبل: ج10، ص 197، ح26659.

11. مسند ابن حنبل: ج10، ص 228، ح26808.

12. احزاب، آیۀ 33.

13. تفسیر الطبری: ج12، ص7.

14. الفصول المختارة: ص 53و 54

15. نگاه كنید به: اهل بیت در قرآن و حدیث: ج1، ص 34و 58.

16. نگاه كنید به: ذخائر العقبی: ص 57، الصواعق المحرقة: ص 144، ینابیع المودّة:‌ ج1، ص 323، أهل بیت فی آیة التطهیر: ص 51.

17. نگاه كنید به: پیش گفتار، ص 8.

[الماس]

در خبر است که روزي حسنين و فاطمه عليهم السلام گليمي بر خود پوشيده داشتند و اميرالمومنين علي عليه السلام چون به خانه درآمد نيز به زير آن گليم رفت و رسول اکرم که به ديدار دختر و داماد و دو سبط خويش بدانجا رفت نيز به زير گليم درآمد. در اين وقت از ناحيه قدس به جبرئيل ندا رسيد که من آسمانها و زمينها را جز براي اين پنج تن فاطمة و ابيها و بعلها و بنيها نيافريدم . جبرئيل هم استدعا کرد که ششم آن پنج تن باشد و به زير آن گليم شود، و اجازت يافت . اين حديث را براي استشفا بر سر بيماران روايت کنند.

[الماس]

بخشی از کتاب فاطمه فاطمه است از معلم شهید علی شریعتی

از شخصیت فاطمه سخن گفتن بسيار دشوار است. فاطمه يک «زن» بود، آنچنان که اسلام مي خواهد که زن باشد. تصوير سيماي او را پيامبر ، خود رسم کرده بود و او را در کوره هاي سختي و فقر و مبارزه و آموزش هاي عميق و شگفت انساني خويش پرورده و ناب ساخته بود.


وي در همه ابعاد گوناگون «زن بودن» نمونه شده بود.

مظهر يک «دختر» ، در برابر پدرش.

مظهر يک «همسر» ، در برابر شويش.

مظهر يک «مادر » ، در برابر فرزندانش.

مظهر يک «زن مبارز و مسئول» ، در برابر زمانش و سرنوشت جامعه اش.

وي خود يک «امام» است، يعني يک نمونه مثالي ، يک تيپ ايدآل براي يک «زن» ، يک «اسوه» ، يک «شاهد» براي هر زني که مي خواهد « شدن خويش »را خود انتخاب کند.

او با طفوليت شگفتش ، با مبارزه مدامش در دو جبهه خارجي و داخلي در خانه پدرش ، خانه همسرش ، در جامعه اش ، در انديشه و رفتار و زندگيش ، «چگونه بودن» را به زن پاسخ مي داد.

نمي دانم چه بگويم؟ بسيار گفتم و بسيار ناگفته ماند.

در ميان همه جلوه هاي خيره کننده روح بزرگ فاطمه ، آنچه بيش از همه براي من شگفت انگيز است اين است که فاطمه همسفر و همگام و هم پرواز روح عظيم علي است.

او در کنار علي تنها يک همسر نبود ، که علي پس از او همسراني ديگر نيز داشت، علي در او به ديده يک دوست، يک آشناي دردها و آرمان هاي بزرگش مي نگريست و انيس خلوت بيکرانه و اسرار آميزش و همدم تنهائي هايش. اين است که علي هم او را بگونه ديگري مي نگرد و هم فرزندان او را. پس از فاطمه ، علي همسراني مي گيردو از آنان فرزنداني مي يابد. اما از همان آغاز فرزندان خويش را که از فاطمه بودند با فرزندان ديگرش جدا مي کند. اينان را «بني علي» مي خواند و آنان را «بني فاطمه. »

شگفتا، در برابر پدر ، آن هم علي ، نسبت فرزند به مادر.

و پيغمبر نيز ديديم که او را بگونه ديگري مي بيند. از همه دخترانش تنها به او سخت مي گيرد، از همه تنها به او تکيه مي کند. او را – در خردسالي – مخاطب دعوت بزرگ خويش مي گيرد.

نمي دانم از او چه بگويم؟ چگونه بگويم؟

خواستم از «بوسوئه » تقليد کنم ، خطيب نامور فرانسه که روزي در مجلسي با حضور لوئي ، از «مريم» سخن مي گفت.

گفت، هزار و هفتصد سال است که همه سخنوران عالم درباره مريم داد سخن داده اند.

هزار و هفتصد سال است که همه فيلسوفان و متفکران ملت ها در شرق و غرب ، ارزشهاي مريم را بيان کرده اند.

هزار و هفتصد سال است که شاعران جهان ، در ستايش مريم همه ذوق و قدرت خلاقه شان را بکار گرفته اند.

هزار و هفتصد سال است که همه هنرمندان ، چهره نگاران ،پيکره سازان بشر در نشان دادن سيما و حالات مريم هنرمندي هاي اعجازگر کرده اند.

اما مجموعه گفته ها و انديشه ها و کوششها و هنرمنديهاي همه در طول اين قرنهاي بسيار، به اندازه اين يک کلمه نتوانسته اند عظمت هاي مريم را باز گويند که :

« مريم مادر عيسي است ».

و من خواستم با چنين شيوه اي از فاطمه بگويم، باز درماندم، خواستم بگويم، فاطمه دختر خديجه بزرگ است.

ديدم که فاطمه نيست.

خواستم بگويم که: فاطمه دختر محمد(ص) است.

ديدم که فاطمه نيست.

خواستم بگويم که: فاطمه مادر حسنين است.

ديدم که فاطمه نيست.

خواستم بگويم که: فاطمه مادر زينب است.

باز ديدم که فاطمه نيست.

نه ، اينها همه هست و اين همه فاطمه نيست.

فاطمه، فاطمه است.