اسب در تاریخ و فرهنگ ایران - تاریخ و فرهنگ - هم میهن
تالار گفتگوی هم میهن - Hammihan Forum            
آخرین موضوعات فعال چراکشوراسرائیل درقاره آمریکا یااسترالیاتشکیل نشد؟    هر چی دلت میخواد بگو    مسائل حقوقی مهاجرت به استرالیا با دانیال شبرخ    فیلم هدف قرار دادن سفیر سابق امریکا در عراق كريستوفر هيل    Matlab    هفت تپه شوش /مسئله کارگران یا مسئله تجاوز به چند نوجوان؟!    دوست داری به کسی ی آهنگ هدیه بدی؟    به چه دلایلی شیعه دوازده امامی مذهب بر حق است؟    نصف چیزا اشتباهه!    آثار موسیقی با اجرای محمد امیدوار تهرانی    جابجایی مکان‌های مقدس اوستا    واژگان ژرمنی در زبان پارسی و عربی    صاحب استخوان 13300 ساله غار ساتسوربلیا دارای پوستی روشن و چشمانی فندقی رنگ بوده    اختلافات بین خانواده و نامزدم    یه عکس به نفرِ قبلیت هدیه کن    تفاوت دلبستگی و وابستگی    آواتار پیشنهادی من به شما    یک کد خواستم برای وبلاگ که بتونه مطالب بروز شده و همچنین جدید رو را بصورت نوار متحرک    فروش تیبای ۱۴۰میلیونی در سوریه!    طرز تهیه خورش هلو    نکات کلیدی در چاپ کاتالوگ (قسمت اول)    Zero Client    زیرو کلاینت gm-800a    زیرو کلاینت gm-800    Intel NUC NUC5I5RYH   

اسب در تاریخ و فرهنگ ایران
قديمي 06-14-2018   #1 (لینک نوشته)
هم میهن دوست
 
rostam_farokhzad's Avatar
 

ارسال پیام خصوصی

پيش فرض اسب در تاریخ و فرهنگ ایران

اسب در تاریخ و فرهنگ ایران
🔴پیرامون نام اسب:👇👇👇
🔹نام اسب یا اسپ در فارسی از ریشه "اَس" اوستایی برآمده است و برابر با شتاب، تندی و تیزی است. بنابراین اسپ به چَم تندرو و تیزرو است چنانکه فردوسی بزرگ در هنگام آوردن نام اسپ برای نخستین بار در شاهنامه و در دوره تهمورث گفته است:
🔺بر آن تیزرو بارگی بر نشست!
🔵اما از ریشه "اَس" چند نام جانور دیگر را نیز داریم:
1- سگ: از ریشه سپک که دگرگون شده سپَن است که خود از سوَن اوستایی برخاسته است
2- روباه: که در پهلوی "روباس" است و از دو بخش روب+اس ساخته شده است و روباینده تیز و تند را معنی می دهد.
3- آهو: که در پهلو "آهوک" است و خود دگرگون شده "آسو" که خود از ریشه "اَس" اوستایی است.
4- اَستر: که از آمیزش خر نر و اسب ماده پدیدار شده است و چون تیزرو تر از هر جانور دیگر در کوهستان است این نام را گرفته است.
5- راسو: که بر شاخه درختان از پرندگان نیز تیزتر می رود و ریشه "اَس" را در نام خود دارد.
🐎🐎نام اسب های گوناگون در زبان فارسی 🐎🐎
1⃣ باره یا بارگی که به اسب باربر گفته میشود.
2⃣ بالاد یا بالاده به اسب تندرو یا اسب یدکی گفته میشود.
3⃣ بوز،به اسب نیله(کبودرنگ) گفته میشود.
4⃣ توسن،اسب سرکش را می گویند.
5⃣ جُرده،به اسب اخته می گویند.
6⃣ چرمه،به اسب سپید یا اسبی که دست و پایش سپید باشد گفته می شود
7⃣ خنگ،اسب سپید را می گویند.
8⃣ سمند،اسب زرد را می*گویند.
9⃣ نَوَند،اسب تندرو را می*گویند.
◀️ یَکران،اسب نژاده و نجیب را گویند
🔴 عمر خیام در کتاب نوروزنامه نام گونه های اسب را چنین بیان می کند:
🔵 الوس چرمه، سرخ چرمه، تازی چرمه، خنگ، بادخنگ، مگس خنگ، سبزخنگ، پیسهٔ کمیت، کمیت، شبدیز، خورشید، گور سرخ، زردرخش، سیارخش، خرماگون، چشینه، شولک، پیسه، ابرگون، خاک رنگ، دیزه، بهگون، میگون، بادروی، گلگون، ارغون، بهارگون، آبگون، نیلگون، ابرکاس، باوبار، سپیدزرده، بورسار، بنفشه*گون، ادس، زاغ چشم، سبزپوست، سیمگون، ابلق، سپید، سمند🔹
🔶 همچنین اسب رستم "رخش" به چم "تندرو" و اسم خسروپرويز "شبدیز" به چم "مانند شب، سیاه" می باشد.
💠 واژه اسب در نام های ایرانی👇👇👇
🔹نام چهار تن از نیاکان زرتشت با واژه اسب همراه است: ” پورشسب ” نام پدر زرتشت به معنی دارنده اسب پیر، دومین نیای زرتشت، ” پیتراسب “، یعنی دارنده اسب تندرو
♦️از جمله ایرانیان دیگر که نامشان با نام اسب شروع می شود می توان به موارد زیر اشاره کرد:
🔸گرشاسب: دارنده اسب لاغر
🔹ارجاسب: دارنده اسب ارجمند،
🔺لهراسب: دارنده اسب تندرو،
🔻ویشتاسب یا گشتاسب که آخرین پادشاه کیانیان است، نامش برآمده از معنی دارنده اسب از کار افتاده بود.
🔸تهماسپ : دارنده اسبهای تهم و قوی
🔹هیستاسپ: از سرداران کورش.
♦️هیدسپ : از اهالی باختر و از سرداران ایرانی در زمان داریوش سوم
اسبِ نژاد عرب یا نژاد ایرانی:👇👇
♻️بر پایه نتایجی که تاکنون از باستان شناسی و استخوان شناسی بدست آمده است آرياييان در میانه هزاره چهارم پیش از میلاد به رام کردن اسب دست یافتند.
🔸به گواهی تاریخ در حالی که در ایران نشانه های اسب اهلی در 6000 پیش دیده می شود، در هزاره دوم پیش از میلاد این چهارپا (اسب) در میان مردمان ميانرودان، سوریه و مصر اهمیت کمتر از گاو و خر دارد و نشانه ای از بهره گیری اسب در سواری و کشیدن ارابه دیده نشده است.
🔹از همین روی اسب در زبان های کهن ریشه ایرانی دارد، چنانکه در مصری "سوسومیت" ریشه در "اسوس" عِبِری و آن نیز ریشه در "اسوَه" آریایی دارد.
💠 همچنين در زبان عربی کهن نام اسب "فرسو" می باشد که در عربی "فرس" است و واژه فرس نیز ریشه در نام پارس و فارس دارد! بنابراین اسبی که اکنون به نژاد عرب شهره است از ایران به آنجا رفته و نژادی ایرانی دارد!.
❇️بنابر نوشته های تاریخی، ایران در هزاره یکم پیش از میلاد کانون پرورش اسب در جهان و تجارت آن به دیگر سرزمین ها بوده است. به باور برخی هیچ اسبی در جهان وجود ندارد که خون اسب ایرانی در رگانش نباشد!.
🔶 زرتشت و درمان اسب گشتاسب:🔻
🔵 پس از آنکه زرتشت دعوت پیامبری خود را آشکار می‌کند، عده‌ای از مغان که در زمره فلاسفه و دانشمندان زمان بودند، با او مخالفت کرده و جادوگرش می‌خوانند و گشتاسب او را به زندان می‌افکند. در همین میان اسب سیاه تیزرو و محبوب گشتاسب به نوعی دل درد سخت و انقباض شدید دست و پا مبتلا می‌شود.
❇️ شاه افسرده می‌شود و به عنوان آخرین چاره از زرتشت که از بدگویی دیگران در زندان بود، یاری می‌خواهد. زرتشت اسب شاه را شفا می‌دهد و از این معجزه گشتاسب، همسرش و پسرش اسفندیار  به پیامبری وی ایمان می‌آورند.
🔺در شاهنامه نیز به این داستان اشاره شده است:
◀️ز اسبان یکی بود در پایگاه
که بودی ورا نام اسب سیاه
◀️که او را گرانمایه تر داشتی
ابر پشت او گردن افراشتی
🔹این داستان واقعیت داشته باشد یا نه به خوبی ارزش و اهمیت اسب در فرهنگ ایرانی را در دوران باستان نشان می دهد.
دو فرتور زیر نگاره اسب را در دوران پیش از تاریخ ایران نشان می دهد:
1- سنگ نگاره تیمره- گلپایگان

2- سنگ نگاره شکار حیوانات با اسب
🔶غار میرملاس- لرستان
🔵این نگاره پیش از تاریخ، کهن بودن رام کردن اسب در ایران را نشان می دهد:
rostam_farokhzad آفلاين است   پاسخ با نقل قول
6 نفر نوشته را پسندیده اند
نوشته را نپسندیده اند :